Przejdź do treści
  • Data kalendarium: 25 stycznia
Wyzwolenie Sułkowic – 25 stycznia 1945

25 stycznia 1945 roku Sułkowice zostały wyzwolone spod niemieckiej okupacji, która trwała 5 lat, 4 miesiące i 19 dni.

Sytuacja w ostatnich miesiącach okupacji
Końcówka 1944 roku i początek 1945 roku były dla mieszkańców Sułkowic wyjątkowo trudnym okresem. Powszechny był głód, bieda i brak opału, a srogie mrozy potęgowały trudne warunki bytowe. Władze okupacyjne karały za posiadanie młynka do mielenia zboża, mąki, a nawet ziarna. Na skutek aresztowań, wywózek na roboty przymusowe i wstąpienia mężczyzn do wojska, w wielu domach nie było dorosłych mężczyzn. Mieszkańcy żyli w atmosferze permanentnego strachu, pamiętając wciąż pacyfikacje oraz egzekucje przeprowadzane na rynku.

Pierwsze oznaki zbliżającego się frontu
Na początku stycznia 1945 roku na terenie Sułkowic zaczęły być widoczne zmiany. Partyzanci, zwani „Józefczykami" lub „Jędrusiami", pojawiali się w biały dzień. W mieście rozeszły się wieści o zbliżającym się froncie. Nad miejscowością pojawiły się samoloty radzieckie. W pobliżu Sułkowic zbombardowano grupę wycofujących się Niemców. W wyniku bombardowania zniszczone lub uszkodzone zostały okoliczne zabudowania, odnotowano wielu rannych, jednak żaden z mieszkańców Sułkowic nie zginął.

Walki wyzwoleńcze
24 stycznia 1945 roku do Sułkowic wjechały oddziały SS wyznaczone do powstrzymania radzieckiej ofensywy. Bataliony umocniły się wzdłuż głównej drogi. Następnego dnia, około południa, od strony Jasienicy i lasu Dalinu nadciągnęły oddziały radzieckie wraz z polskimi partyzantami. Doszło do regularnej bitwy. Walki toczyły się od okolic rynku aż po obecne osiedle Zielona i okolice Biertowic. W toku działań odbijany był niemal każdy dom. Partyzantom udało się zlikwidować m.in. niemieckie stanowisko karabinu maszynowego na poddaszu w pobliżu mostu jasieńskiego.

Straty i bilans
W trakcie walk wyzwoleńczych zginęło 9 mieszkańców Sułkowic oraz 21 żołnierzy radzieckich i kilkunastu Niemców. W wyniku całej okupacji spalonych lub całkowicie zniszczonych zostało 26 gospodarstw, kilkanaście kolejnych uległo uszkodzeniu. Ogólna liczba mieszkańców Sułkowic w czasie wojny zmniejszyła się o 340 osób.
Pierwsze dni po wyzwoleniu

29 stycznia 1945 roku, cztery dni po wyzwoleniu, odbyło się pierwsze posiedzenie Gminnej Rady Narodowej. Dokonano wyboru wójta – został nim Jan Stokłosa. Powołano również milicję obywatelską, której pierwszym komendantem mianowano Romana Stokłosę.